ដកស្រង់ពី​រឿងរាមកេរ្តិ៍

From: http://kamnapkhmer.blogspot.com/

 

From: http://kamnapkhmer.blogspot.com/

-

ដីខ្មែរគឺដីកម្ម
ព្រោះខ្មែរចូលចិត្តបង្ហូរឈាម	គំរាមកាប់ចាក់ខ្មែរគ្នាឯង។
»កូនខ្មែរចេះតែសម្លាប់គ្នា	បែកបាក់សាមគ្គីគ្រប់កន្លែង
សព្វថ្ងៃកូនសែនព្រួយចំបែង	ខ្លាចក្រែងខ្មែរបាត់បង់ទឹកដី។
»ព្រោះជនបរទេសកើនចំនួន	ឯខ្មែរភៀសខ្លួនចាកបុរី
រត់នៅស្រុកគេទាំងប្រុសស្រី	មិនខ្ចីរវល់រឿងស្រុកទេស។
ព្រោះខ្មែរម្ចាស់ស្រុកបំផ្លាញជាតិ	បង្ករវិវាទប្រហែសធ្វេស
លក់សម្បត្តិជាតិឲ្យបរទេស	យកលេសថាធ្វើអភិវឌ្ឍ។
»ខ្មែរច្បាំងនឹងខ្មែររាប់ទសវត្ស	ញ៉ាំងឲ្យពលរដ្ឋក្ដៅក្រហាយ
កូនខ្មែររងគ្រោះមហន្តរាយ	ចាស់ក្មេងមេម៉ាយខ្វិនពិការ។
»បើខ្មែរនៅតែសម្លាប់ខ្មែរ	មិនកែចរិតកាចឫស្យា
ថ្ងៃមួយកូនខ្មែរយំស្រែកថា	“ដីកេរ្តិ៍ដូនតាគឺដីកម្ម”៕៚
	ដោយ បូ ផល់ ផែន

បង្គងធ្លាប់ទំទ្រនំធ្លាប់ជ្រក	តែខ្វះជំរកជំរុំវាសនា
ធម្មជាតិជីវិតឥតក្តីមេត្តា	រស់អនាថាជីវិតឥតន័យ ។
ស្រពិចស្រពិលរិចរិលស្រពោន	គ្មានទីជ្រកកោនពំនាក់អាស្រ័យ
ប៉ុលពតស្លាប់ពិតចិត្តអន្តិរ្ថីយ៏	ធ្វើឱ្យខ្មែរក្ស័យអស់ជាច្រើនលាន ។
ខ្ញុំឈឺចុកផ្សាលុះត្រាថ្ងៃស្លាប់	សរសេររៀបរាប់ប្រាប់ញាតិសន្តាន
ឈាមខ្មែរហូរខ្សោះដោយដៃតិរិច្ឆាន	យង់ឃ្នងសាមាន្យឈាមដាបសមុទ្រ។
ប្រជាជនផ្ញើបញ្ញើជីវិត	ពេលយប់ងងឹតជីវិតក្ស័យផុត
ធាងត្នោតអារ-ក ត្បូបចបសំលុត	ប៉ុលពតមានពុតសម្លាប់តែខ្មែរ ។
កុំបាច់មកលាងដៃប្រឡាក់ឈាម	កុំខំព្យាយាមថាខ្លួនអ្នកស្នេហ៍
ទណ្ឌកម្មខ្មែរខ្ញុំមិនទាន់ស្លាប់ទេ	ខិតខំសរសេរទុកគ្រប់ជំនាន់ ។
កំហុសខ្មែរយើងកាលជំនាន់នោះ	ខ្ញុំមិនយល់សោះត្រូវរងអាសន្ន
នរណាចេះដឹងរៀនសូត្របានគ្រាន់	ស្លាប់ជាបន្ទាន់ថ្មោងគល់ប្ញស្សី ។
កាលនោះជីវិតលំបាកខ្លាំងណាស់	រស់នៅគ្មានផ្ទះរស់គ្មានចំណី
គេឱ្យធ្វើការជីកព្រែករែកដី	មុនគេប្រល័យត្រូវជីករណ្តៅ ។
ស្តាយណាស់កើតមកខ្មែរជំនាន់ខ្ញុំ	រស់រងទុក្ខធំស៊ូទ្រាំធ្វើខ្លៅ
ព្រោះជួបតែខ្មែរដែលមានចិត្តខ្មៅ	តើថ្ងៃណាទៅទើបខ្ញុំភ្លេចបាន! ។
ខ្ញុំនៅយល់សប្តិភ័យខ្លាចជានិច្ច	ទោះបីខ្ញុំធ្មេចញ័រញាក់ក្នុងប្រាណ
នេះជារឿងពិតសូមប្រាប់សន្តាន	ពេលចូលសំរានភ័យផងខ្លាចផង ។
យល់សប្តិអាក្រក់រៀងរាល់តែយប់	ឃើញតែពួកធ្មប់គេតាមបំណង
យាយីជីវិតគេចាប់គេចង	ខ្ញុំព្រាត់ប្អូនបងកំព្រាស្រុកគេ ។

ជីវិតសត្វលោកកើតមក	តែងតែពួនជ្រក	នៅគ្រប់ទីថាន។
ចង់រស់រួមក្តីសុខសាន្ត	មូលមិត្តកល្យាណ	មិនចង់ឱ្យទុក្ខ។
ប៉ុន្តែមិនបានជួបសុខ	តែងមានក្តីទុក្ខ	ជួបគ្រប់អាត្មា។
សំណោកជីវិតពិតការ	មានរឿងប្រេះឆា	មិនមានចន្លោះ។
រាល់ថ្ងៃព្រឹកល្ងាចទាំងអស់	សោកសៅក្រៀមក្រោះ	ហាថ្លែងមិនចេញ។
ពេលខ្លះយំសោកកន្ទេញ	កន្ទក់ទោម្នេញ	ពេញក្នុងអង្គប្រាណ។
ទុក្ខខ្លះព្រាត់កូនកល្យាណ	ដែលស្លាប់ចែកថាន	ដោយរឿងឈឺរោគ។
សាច់ញាតិម៉ែឪវិយោគ	តែងតែយំសោក	បោកខ្លួនបំរាស។
អ្នកខ្លះកើតទុក្ខក្រណាស់	អត់ឃ្លានក្រឡាស់	ឈឺស្កាត់រាល់ថ្ងៃ។
មីងមាអុំពូតាយាយ	គួរគិតលកលៃ	ដោះស្រាយដោយល្អ។
ឱជីវិតសត្វកម្រ	កើតមកដោយធម៌	ពិតជាប្រពៃ។
បងប្អួនមីងមាតាយាយ	ត្រូវគិតកែឆ្នៃ	ដោះចេញពីទុក្ខ។
ប្រឹងប្រែងធ្វើទានសព្វមុខ	នឹងបានជួបសុខ	លែងមានទុក្ខភ័យ។
មានទ្រព្យត្រូវចេះលកលៃ	សូមកុំអាល័យ	ទើបរួចចាកទុក្ខ។

ព្រលឹងយុត្តិធម៌
ថ្ងៃនេះខូចចិត្តគិតលែងយល់	នឹកឡើងអំពល់តែរឿងចាស់
ម្សិលមិញឃ្លាតផុតត្រូវប្តូរផ្លាស់	ថ្ងៃនេះឃើញច្បាស់ជាថ្ងៃថ្មី ។
ភ្ញាក់ពីដំណេកសែនត្រេកអរ	ជាថ្ងៃបវរមានសេរី
មច្ចុរាជមិនទាន់មកតថ្លៃ	រស់បានមួយថ្ងៃចាំស្អែកទៀត ។
ថ្ងៃស្អែកពិតប្លែកពីថ្ងៃនេះ	ជួនត្រូវឆួលឆេះជួនឃ្លាឃ្លាត
កើតមកជាមនុស្សជួបគ្រោតគ្រាត	នេះហើយគឺជាតិនិងជរា ។
ព្យាធិមរណៈជាធម៌ពិត	ស្រមោលនិម្មិតតាមអាត្មា
ភពត្រើយជីវិតមិនធម្មតា	មានតែសាសនាជួយអ្នកបាន ។
សាសនាប្រែថាប្រៀនប្រដៅ	រួចចាកពីខ្លៅភ្លឺក្នុងប្រាណ
សន្តោសប្រណីជាធម្មទាន	ចិត្តយើងតែងស្រានក្នុងកិលេស ។
ខ្ញុំមិនដែលបួសនឹងគេទេ	តែខំរិះរេក្នុងចំណេះ
មនុស្សយើងពេលស្លាប់ក្លាយជាផេះ	ទាំងនេះគឺទឹកដីភ្លើងខ្យល់ ។
យុត្តិធម៌ជីវិតពិតជាមាន	នៅពេលក្ស័យប្រាណមនុស្សនឹងយល់
ព្រលឹងអណ្តែតទៅតាមផល	យមបាលនិងផ្តល់យុត្តិធម៌ ។

សំណាបយោងដី
* សិល្ប:សំដី	បុរាណកវី	ប្រៀបធៀបឧបមា
កំប្លុកកំប្លែង	ថ្លែងរាយវោហារ	បង្កប់ខ្លឹមសារ
	មានជ្រៅមានភក់ ។
* សំនាបយោងដី	គតិប្រពៃ	ក្នុងន័យបញ្ជាក់
សំនាបណាល្អ	បវរពេញលក្ខណ៍	ទោះអស់លោកអ្នក
	យកស្ទូងស្រែណា ។
* ស្រែត្រោតស្រែត្រាច	ស្រែវាបាចប៉ាចហាច	គង់បានផលា
ស្ទូងហើយលូតលាស់	បង្ហាញកាយា	គេតែងពោលថា
	ស្រែនោះដីល្អ ។
* ឯស្រីយោងបុរស	លោកថាមិនខុស	មានក្លាយជាក្រ
ដូចនាយសំពៅ	យកពេជ្រដូរថ្ម	ក្បត់ចិត្តស្មោះស
	ពីស្ងួនភរិយា ។
* ឃើញនាងនារី	ស្រីអលជ្ជី	មានរូបសោកា
ប្រពន្ធមាណព	តាមដងជលធារ	កំពុងនាំគ្នា
	ជញ្ជាត់ចាប់ត្រី ។
* រឿងតូចតាចសោះ	បង្កើតជំលោះ	ដូរប្រពន្ធប្ដី
គូដែលសប្បាយ	គូលោកសេដ្ឋី	ឯគូភក្ដី
	គឺចៅមាណព ។

ឆ្នាំទាំងដប់ពីរ
* ឆ្នាំជូតតំណាងដោយកណ្ដុរ	ឯគោវិបុលតាងឆ្នាំឆ្លូវ
ឆ្នាំខាលសត្វខ្លាធំស្រមូវ	ឆ្នាំថោះតម្រូវសត្វទន្សាយ ។
* ឆ្នាំរោងនាគរាជមានឫទ្ធិខ្ពស់	ឆ្នាំម្សាញ់សត្វពស់ផងទាំងឡាយ
ឆ្នាំមមីសេះឫទ្ធិលើកាយ	ពពែឆើតឆាយឆ្នាំមមែ ។
* វកស្វាជាសត្វរពឹសក្រៃ	រកាប្សីមាន់ពូកែ
ចអួតខាងព្រុសនោះគឺឆ្កែ	កុរអួតភ្ជួរស្រែនោះគឺជ្រូក ។

កើតមកជាមនុស្ស
កើតមកជាមនុស្ស	កុំរឹងកុំរូស	កុំធ្វើជនពាល
កុំបោក កុំប្រាស	កុំឆ្កឹះកុំឆ្កៀល	កុំដើរតិះដៀល
	មិនធ្វើការងារ ។
-កើតមកជាមនុស្ស	កុំលង់កុំលុះ	អំពើពាលា
កុំដើរលួចប្លន់	នោះអន់គ្រប់គ្រា	ចាប់បានវេទនា
	ជាប់គុកច្រវាក់ ។
-កើតមកជាមនុស្ស	កុំមានចិត្តទ្រុស្ត	កុំដើរកាប់ចាក់
កុំធ្វើជាចោរ	សាមាន្យអបលក្ខណ៍	គេបាត់លុយកាក់
	គេជេរផ្ដាសា។
-កើតមកជាមនុស្ស	កុំគិតតែគូស	ផ្លូវខុសនោះណា
លួច គោ គ្របី	ម្ខាស់គេឈឺផ្សា	កុំចិត្តឬស្យា
	ប្រហារគេឯង ។
-កើតមកជាមនុស្ស	កុំឲ្យពន្យុះ	កុំដើរលេងល្បែង
កុំផឹកប៉ោឡែ	ដេកដួលគេសែង	គ្រួសារចំបែង
	ព្រោះក្រែងខ្លួនស្លាប់។
-កើតមកជាមនុស្ស	កុំដើរជជុះ	ឲ្យគេឈឺចាប់
កុំធ្វើអាក្រក់	ថ្ងៃក្រោយគង់យ៉ាប់	កុំអុជអាលប្រាប់
	កើតរឿងឈ្លោះគ្នា ។
-កើតមកជាមនុស្ស	ចេះបែងចែកពុះ	គ្រប់ពេលវេលា
ប្រព្រឹត្តតែល្អ	រួបរួមសាមគ្គឺ	នោះទើបយូរយា
	ស្គាល់ត្រើយ សុខសាន្ត ។
-កើតមកជាមនុស្ស	ដើរតាមគំនូស	ចាស់ ពី បុរាណ
កាន់យកសីលទាន	ធម៌អាថ៌ជាប់ប្រាណ	ដើរតាមលំអាន
	ព្រះ ពុទ្ធប្រដៅ ។